Notifications

GESCHIEDENIS_begrippen

0.0(0) Reviews
Duplicate
Report Flashcard set

Spaced Repetition

Scientifically backed study method

spaced repetition

Flashcards

Review terms and definitions

flashcards

Learn

Study with MC, T/F, and other questions

learn

Practice Test

Take a test on your terms and definitions

exam
82 Terms
šŸ˜ƒ Not studied yet (82)
verlichting
cultuurstroming in 18e E - rationalisme en gezond verstand - oorzaak: wetenschappelijke revolutie - vrijheid en gelijkheid - afschaffing standensamenleving in Franse revolutie
cijnskiesrecht
verkiezingssysteem - belastingbetalers hebben stemrecht
constitutie / grondwet
document - opgesteld en goedgekeurd door volksvertegenwoordigers - rechten / plichten van burgers, vertegenwoordigers en staatshoofden
constitutioneel parlementarisme
- bestuurlijk regime: besturing op basis van grondwet - vertegenwoordigers in parlement
constitutionele vorst
vorst regerend volgens grondwet
democratie
politiek regime - alle burgers nemen deel aan politiek
economisch liberalisme
economisch regime in 19e E tot WOII - vrije markt: vraag en aanbod - rol staat beperkt
Franse revolutie
revolutie in 1789 tot 1799 - bewind van Napoleon (1799-1815) - afrekening verouderde structuren door revolutionairen --> afschaffing van vorstelijk absolutisme --> verovering van groot deel Europa --> verspreiding verlichtingsideeƫn <--> kloof tussen arm en rijk
liberale vrijheden
vrijheid van godsdienst, meningsuiting, drukpers,...
natuurrecht
onvervreemdbaar recht verworven door geboorte = mensenrechten
oligarchie
politiek regime - beperkte groep deelnemen aan politiek
rationalisme
leer: enkel verstand = ware kennis
rechtsgelijkheid
gelijkheid door onvervreemdbare rechten - onafhankelijk stand - niet afneembaar
rechtsstaat
staat - rechtsgelijkheid - rechtszekerheid - scheiding van de machten - volkssoevereiniteit
rechtszekerheid
zekerheid van onverveemdbare rechten
republiek
staatsvorm - verkozen burger staatshoofd
scheiding der staatsmachten
3 staatsmachten bij verschillende personen - wetgevende - uitvoerende - rechterlijke --> rechtszekerheid
soevereiniteit
hoogste macht binnen staat
staatsmachten
- wetgevende: wetten opstellen en goedkeuren - uitvoerende: regels omzetten in concrete bestuursdaden - rechterlijke: nakijken van naleving wetten + overtreders bestraffen
volkssoevereiniteit
- erkend gezag: macht door inwilliging van burgers - taak gezag: onvervreemdbare rechten waarborgen <--> gezag ontslaan door volk
idealen van mannen uit rijke burgerij
knowt flashcard image
abolitionisme
benaming voor internationale beweging: afschaffinf slavernij
algemeen enkelvoud stemrecht
verkiezingssysteem in Belgiƫ - na WOI: mannen - na WOII: vrouwen en mannen - alle meerderjarige burgers 1 stem - objectief: leeftijd en nationaliteit
antisemitisme
jodenhaat / racisme tegen joden
arische ras
- ''volk" voor Hitler = ras <--> bevolking - Ariƫr = gezonde Germaan
autocraat
alleenheerser met 3 staatsmachten
autocratie
politiek regime - 1 persoon neemt deel aan politiek
BLM
- activisten tegen racisme in 2012 opgericht - zwarte vuist uit jaren 60: symbool verzet
bureaucratie
toestand - alles volgens regels, papieren en formulieren
centralisatie
samenbrengen van macht in 1 persoon of instelling
christendemocratie
ideologie in 19e E - gebaseerd op encycliek (= brief paus) Rerum Novarum (1891) - afzetting tegen conservatieven door christen-democraten - opkomen voor gewone man - politieke landschap: centrumpositie tussen socialisme en liberalisme
collectivisatie
in USSR jaren 30 onder Stalin - communistische landbouw - onteigening boeren --> werken op kolchozen of sovchozen - gemeenschappelijke productiemiddelen
communisme
ideologie in 19e E - gebaseerd op Communistische Manifest door Karl Marx - via revolutie gemeenschappelijke productiemiddelen --> lot arbeiders en boerne verbeteren - communist = vrijzinnig
corporatisme
visie op maatschappij - corporatie: belangrijkste socio-economische pijler - klassentegenstellingen afgewezen
corporatie
vereniging in 19e E - werkgever en werknemer zijn lid - nadeel: patroon macht over arbeiders
coƶperatieve
geheel van samenwerkende verenigingen in 19e E - werkgever is geen lid - voorloper latere vakbonden
derde rijk
Duitsland onder het bewind van Hitler (1933-1945)
darwinisme
evolutietheorie - natuur selecteert onbewust geschikte individuen om te overleven in lokale condities - mens ontwikkeld uit primitieve soorten
emancipatie
toekennen van gelijke rechten = ontvoogding
Europese democratie crisis
links totalitair regime - vanaf 1917: USSR olv Lenin - vanaf 1924: USSR olv Stalin rechts totalitair regime - vanaf 1922: Italiƫ olv Mussolini (Duce) - vanaf 1933: duitsland olv Hitler (rijkskanselier)
fascisme
politiek systeem - berustend op ultrarationalistische, onverdraagzame anticommunistische totalitaire beginselen - Italiƫ: fascisme - Duitsland: nationaal-socialisme
feminisme
streven naar gelijkheid voor vrouwen en mannen
gender
sociale, culturele en psychologische invulling van man of vrouw
genocide
daden om deel of hele nationale, etnische, rationale of religieuze groep te vernietigen - begrip ontstaan na WOII
gemengde economie
= begeleide vrije markteconomie in 20-21e E - staat begeleid economie - doel: uitbuiting of crisis voorkomen --> gereguleerde markt
goelag
systeem van gevangenissen en werkkampen in Sovjet-Unie door Stalin
ideologie
geheel van overuitgingen / ideeƫn om samenleving beter / anders te functioneren
interbellum
periode tussen 2 wereldoorlogen
judeocide
= holocaust vernietiging joden in interbellum
kapitalisme
economisch regime - productiemiddelen privƩ - vrije markt - zoveel mogelijk winst zonder staatstussenkomst
oorlogskapitalisme
kapitalisme in tijdens kolonisaties van niet Europese gebieden - inzet van soldaten in koloniale gebieden - oorsprong: onteigening en geweld
industrieel kapitalisme
kapitalisme in 19e E - oprichting van katoenfabrieken
Keynes John Maynard
economist tijdens interbellum - theorie: volledige tewerkstelling inmenging van staat nodig - grote investeringen doen en belastingen verlagen door staat - geestelijke vader van gemengde economie
Keynesiaanse revolutie
revolutie in 1935-1940 - landen grijpen in hun economie in --> gereguleerde markten
klassenmaatschappij
maatschappij onderverdeeld in klassen waarbij sociale mobiliteit <--> standenmaatschappij
klassenstrijd
stelling Karl Marx - aaneenschakeling van verschillende klassenstrijden
klassenvijanden
vijanden communistische revolutie
kolonie
veroverd gebied dat uitgebuit wordt door Europees land
kolonisatie
uitoefenen gezag door staat over buitenlands gebied op alle domeinen - doel: uitbuiting voor eigen doel
kostwinnersmoddel
- man: gezinsinkomen - vrouw: huismoeder - ideaal bij burgerij 19-20e E
Lenin
overtuigde Russische marxist die Rusland na oktoberrevolutie omvormde naar communistische staat
liberalisme
ideologie in 19e E - gebaseerd op ideeƫn verlichting - liberale vrijheden (grondwet) - constitutioneel parlementarisme en oligarchie - scheiding kerk en staat - economisch liberalisme
Karl Marx
grondlegger marxisme in 19e E
Marxisme
theorie Karl Marx - basis ontwikkeling van communistische en socialistische ideologie
modern imperialisme
streven naar machtsuitbreiding van een staat - kolonies opdringing eigen politieke, culturele en economische politiek --> groot imperium
multinationale staat
staat met meerdere volkeren met uiteenlopende culturen
mutualiteit
= ziekenfonds verzekering voor medische kosten
natiestaat
staat waarin 1 volk leeft
nazisme
ideeƫngoed van Hitler
nationaliseren
onderneming, transportmiddelen, gronden...: eigendom staat
politiek landschap
theoretische weergave van posities ideolgieƫn (flexibel) - links: progressief / vooruitstrevend: gelijkheid en staatstussenkomst - rechts: conservatief / behoudsgezind: ongelijkheid en weinig tussenkomst
populisme
manier van politiek drijven - centrale tegenstelling: volk (populist) en elite - links en rechts populisten - geen ideologie - polarisatie
productiemiddelen
nodige middelen om te produceren: kapitaal, fabrieken,...
proletariaat
arbeiders in armoedige omstandigheden leven en overgeleverd zijn aan willekeur werkgever
propaganda
(misleidende) informatie - doel: aanhangers winnen - politieke doelen verwezenlijke
racisme
discrimineren op grond van raskenmerken
Rerum Novarum
probleemoplossing van paus voor uitbuiting arbeiders - armoedige omstandigheden vereisen structurele veranderingen
slavernij
gedwongen arbeid waarbij werker = lijfelijk eigendom van meester
sociaal darwinisme
groep in 19-20e E - darwinisme toepassen op sociale, politieke en econpomische processen - doel: verklaring of promoting van bepaalde ideologieƫn - rechtvaardiging koloniale uitbuiting, racisme en eugenetica
sociale strijd
strijd - doel: meer rechten verkrijgen die materiƫle leven van individu in samenleving garanderen en verbeteren
socialisten
= sociaaldemocraten ideologie - gebaseerd op communistisch manifest Karl Marx - doel: emancipatie van arbeiders via wetgevend parlementair werk - staatstussenkomst - AES - socialisten = vrijzinnig
sovjet
Russische woord voor raad